TẠP HÓA NGA SUỐT, Bổng Điền, Vũ Thư, Thái Bình là một cụm từ gợi mở về một địa điểm đặc biệt, nơi giao thoa giữa những giá trị đời sống thường nhật và bề dày lịch sử văn hóa. Dù bạn tìm kiếm một địa chỉ mua sắm hay muốn khám phá chiều sâu truyền thống, Bổng Điền, Vũ Thư, Thái Bình luôn chứa đựng những câu chuyện hấp dẫn. Vùng đất này nổi tiếng với lễ hội truyền thống, các di tích linh thiêng và tinh thần cộng đồng vững bền, mang đậm bản sắc văn hóa vùng châu thổ sông Hồng. Trải nghiệm tại đây sẽ là hành trình khám phá về cội nguồn và những phong tục độc đáo, nơi lịch sử và niềm tin được giữ gìn qua bao thế hệ.
Khám Phá Đình, Đền Bổng Điền và Lịch Sử Hào Hùng
Chỉ đường tới Đình, Đền Bổng Điền, xã Tân Lập, Vũ Thư, Thái BìnhLàng Bổng Điền, thuộc xã Tân Lập, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình, không chỉ là nơi sinh sống của người dân mà còn là cái nôi của những truyền thuyết lịch sử đầy tự hào. Đình Bổng Điền hiện nay là nơi tôn thờ Tĩnh Bộ Long Hầu đại vương và Tạp Bộ Thủy Thần đại vương – hai vị tướng quân trẻ tuổi đã anh dũng hy sinh trên dòng sông Hồng dưới thời vua Hùng. Sự cảm phục trước khí phách của hai vị đã khiến dân làng lập đình thờ, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc và tinh thần “uống nước nhớ nguồn”. Ngôi đình không chỉ là một kiến trúc cổ kính mà còn là biểu tượng sống động của lòng yêu nước và sự tôn kính tổ tiên.
Ngoài ra, lịch sử của Bổng Điền còn gắn liền với câu chuyện về nữ tướng Quế Hoa. Đầu thế kỷ I, tại Bổng Điền trang xưa, nay là xã Tân Lập, đã xuất hiện một người con gái tài sắc vẹn toàn, chí khí hơn người tên là Quế Hoa. Nàng đã chiêu mộ hàng nghìn nghĩa sĩ, cùng Hai Bà Trưng và Bát Nạn tướng quân phất cờ khởi nghĩa, đánh đuổi giặc Tô Định hung ác. Trong một trận giao tranh khốc liệt tại phủ Lâm Thao, để không rơi vào tay giặc, Quế Hoa đã gieo mình xuống sông Hồng tự vẫn. Thi thể bà dạt vào bờ sông tại trang Hương Điền (nay là xã Việt Hùng, Vũ Thư) và được dân làng an táng, lập lăng mộ. Để tưởng nhớ công ơn của bà, người dân Bổng Điền đã lập đền thờ ngay tại quê nhà, biến nơi đây thành một địa điểm tâm linh quan trọng. Những câu chuyện lịch sử này không chỉ là truyền thuyết mà còn là nguồn cảm hứng bất tận, khắc sâu vào tâm trí mỗi người dân địa phương.
Lễ Hội Bổng Điền: Di Sản Văn Hóa Phi Vật Thể Quốc Gia
Lễ hội truyền thống Bổng Điền, diễn ra hàng năm vào các ngày 13 – 15/3 âm lịch, là một sự kiện văn hóa lớn, nhằm tưởng nhớ công lao của nữ tướng Quế Hoa và các vị thành hoàng làng đã có công đánh giặc, bảo vệ quê hương. Lễ hội không chỉ là dịp để người dân bày tỏ lòng thành kính mà còn là cơ hội để gắn kết cộng đồng, gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa độc đáo. Việc lễ hội Bổng Điền được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là niềm vinh dự to lớn, khẳng định giá trị lịch sử và bản sắc đặc trưng của vùng đất này.
Nghi Lễ Thỉnh Kinh Rước Nước: Khơi Nguồn Linh Khí Sông Hồng
Một trong những nghi thức cổ truyền và quan trọng nhất của lễ hội Bổng Điền là lễ thỉnh kinh rước nước, diễn ra vào ngày khai hội. Đây là nghi lễ mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện sự giao hòa giữa con người và thiên nhiên, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi.
Đúng giờ Tỵ, đoàn rước nước hùng hậu sẽ xuất phát từ khu di tích đình, đền Bổng Điền, với cờ thần bay phấp phới, tiếng trống chiêng vang dội, cùng với bát âm, bát bửu và các nghi thức trang trọng. Dẫn đầu đoàn là cờ thần, theo sau là kiệu phật đình, kiệu võng, điển nghi nam, điển nghi nữ, kiệu long đình, kiệu bát cống, kiệu hậu bành, và đông đảo dân làng. Khi đến bến sông Hồng, các vị thiền sư cùng đại diện đoàn rước sẽ lên thuyền, tiến ra giữa ngã ba sông Hồng nơi có nguồn nước sạch, thông thủy. Tại đây, nghi lễ tụng kinh, thỉnh Phật, cúng thủy thần, thánh Mẫu được thực hiện trang nghiêm. Người dân tin rằng, việc xin nước thiêng từ ngã ba sông Hồng sẽ mang lại may mắn, tài lộc cho cả làng. Nước thiêng sau đó được đựng trong hai chiếc chóe to, rước về thờ tại đình, đền Bổng Điền suốt cả năm. Trong các dịp lễ, rằm, mùng một, các trưởng tộc và dân làng thường đến thắp hương, xin chút nước thiêng về để lấy lộc, cầu may cho dòng họ và gia đình. Nghi lễ này là minh chứng cho tín ngưỡng thờ thần sông nước và văn hóa tâm linh phong phú của cư dân châu thổ.
Đoàn rước ra ngã ba sông Hồng để thực hiện nghi lễ thỉnh kinh, rước nước về đình, đền Bổng Điền, mang theo niềm tin về sự linh thiêng.
Nghi Thức Rước Kiệu Mẫu: Tái Hiện Hào Khí Nữ Tướng Quế Hoa
Bên cạnh lễ rước nước, nghi thức rước kiệu Mẫu (kiệu nữ tướng Quế Hoa) là một điểm nhấn đặc sắc khác của lễ hội Bổng Điền. Nghi lễ này diễn ra vào ngày chính hội, tái hiện hành trình xuất quân oai hùng năm xưa của nữ tướng Quế Hoa. Đoàn rước kiệu Mẫu rực rỡ sắc màu, với cờ hội, trống chiêng vang dội và bát bửu uy nghiêm, tạo nên một không khí trang trọng và hào hùng. Hành trình rước kiệu kéo dài khoảng 5km, từ đền Bổng Điền lên lăng mộ của bà ở thôn Hương Điền, xã Việt Hùng.
Bà Đặng Thị Huyền, một mạnh bái nữ và thủ hiệu kiệu Mẫu lâu năm, chia sẻ về sự vất vả nhưng cũng đầy vinh dự của những người tham gia. Hàng trăm tráng đinh khỏe mạnh, được lựa chọn kỹ lưỡng từ các gia đình hiền đức, tình nguyện tham gia rước kiệu. Trên chặng đường dài, kiệu Mẫu sẽ dừng chân nghỉ tại một đền và một chùa của làng. Tại những điểm dừng này, các trai kiệu và phù giá được nhân dân trong các làng khao tiệc, mừng công, thể hiện sự đoàn kết và lòng hiếu khách của cộng đồng. Khi đến lăng mộ, kiệu Mẫu thường quay tròn, một biểu tượng cho sự vui mừng của các vị thánh thần. Sau lễ tạ ơn tại lăng, đoàn rước sẽ trở về khu di tích đình, đền Bổng Điền. Dù hành trình rước kiệu gian nan, vất vả, nhưng người dân vẫn nô nức tham gia với ước mong được đức Thánh Mẫu ban phúc, ban lộc và gặp nhiều may mắn trong năm. Nghi lễ này không chỉ là hoạt động tâm linh mà còn là sự thể hiện tinh thần cộng đồng, lòng biết ơn và niềm tin vào những điều tốt đẹp.
Giá Trị Văn Hóa và Tầm Quan Trọng của Lễ Hội Bổng Điền
Lễ hội truyền thống Bổng Điền đã trải qua biết bao thăng trầm lịch sử, nhưng vẫn vẹn nguyên các giá trị văn hóa tốt đẹp và phong tục, nghi lễ cổ truyền độc đáo. Nó là một minh chứng sống động cho bản sắc cư dân vùng châu thổ sông Hồng, nơi mà lịch sử được lưu giữ qua từng nghi thức, từng câu chuyện kể. Lễ hội không chỉ là nơi tưởng nhớ các bậc tiền nhân mà còn là dịp để giáo dục thế hệ trẻ về cội nguồn, về lòng yêu nước và ý thức bảo tồn di sản.
Ông Trần Văn Tâm, Chủ tịch UBND xã Tân Lập, nhấn mạnh rằng việc lễ hội Bổng Điền trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là một vinh dự lớn, đồng thời cũng đặt ra trách nhiệm cao hơn cho Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Tân Lập trong việc bảo tồn, gìn giữ các giá trị truyền thống. Địa phương sẽ tăng cường công tác giáo dục, nâng cao nhận thức cho nhân dân về giá trị của lễ hội, đồng thời quản lý và định hướng tổ chức lễ hội theo hướng khuyến khích khôi phục, gìn giữ và phát huy các hoạt động văn hóa, phong tục, nghi lễ cổ truyền của cha ông.
Ông Nguyễn Song Toàn, Phó ban quản lý di tích và Phó ban tổ chức lễ hội, chia sẻ rằng lễ hội cần huy động khoảng 400 – 500 người tham gia các nghi thức tế lễ cổ truyền. Trước khi lễ hội diễn ra vài tháng, ban tổ chức đã họp, phân công nhiệm vụ và phân bổ lực lượng về từng thôn, xóm. Một nét đẹp văn hóa đặc trưng của làng quê Tân Lập là sự đoàn kết, đồng lòng của bà con các làng trong xã. Từ xưa đến nay, mọi người đều nhiệt tình góp công, góp của, cùng nhau chuẩn bị, tổ chức và phục vụ lễ hội đảm bảo trang nghiêm và sôi nổi. Được công nhận là di sản văn hóa, người dân càng thêm phấn khởi, tự hào và quyết tâm gìn giữ, bảo tồn các giá trị văn hóa độc đáo của lễ hội quê hương.
Ông Nguyễn Văn Hán, một lão làng 86 tuổi ở thôn Bổng Điền Nam, xã Tân Lập, người đã từng tham gia phù giá đoàn rước kiệu từ năm 13 tuổi, xúc động kể lại. Ông đã chứng kiến nhiều lễ hội Bổng Điền diễn ra đều đặn, bất chấp sự ngăn trở, cấm đoán của chính quyền phong kiến và kẻ thù xâm lược. Đối với ông và mỗi người dân Tân Lập, lễ hội quê hương không chỉ là dịp bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc với các bậc tiền nhân đã có công đánh giặc giữ nước, mà còn mang ý nghĩa tâm linh và giá trị tinh thần vô cùng đặc biệt. Ông bày tỏ mong muốn lễ hội sẽ được bảo tồn, gìn giữ đến muôn đời sau. Những lời chia sẻ này là minh chứng rõ ràng nhất cho tình yêu và niềm tự hào của người dân với di sản văn hóa của mình.
Phương tiện di chuyển và lưu ý khi tham gia lễ hội
Để đến Bổng Điền, Vũ Thư, Thái Bình, du khách có thể di chuyển bằng ô tô cá nhân hoặc xe khách từ các tỉnh lân cận. Từ trung tâm thành phố Thái Bình, có thể đi theo Quốc lộ 10 hoặc các tuyến đường liên xã để đến xã Tân Lập. Trong thời gian diễn ra lễ hội (13-15/3 âm lịch), lượng người và phương tiện đổ về khu vực Đình, Đền Bổng Điền có thể đông đúc, du khách nên chủ động về thời gian và phương tiện di chuyển. Việc tìm hiểu trước lịch trình các nghi lễ sẽ giúp bạn có một trải nghiệm trọn vẹn và ý nghĩa tại lễ hội truyền thống đặc sắc này. Lễ hội là cơ hội tuyệt vời để hiểu thêm về văn hóa địa phương và tinh thần cộng đồng.
Kết Nối và Khám Phá Thêm Cùng hanoidep.vn
Lễ hội Bổng Điền tại Vũ Thư, Thái Bình là một viên ngọc quý trong kho tàng văn hóa Việt Nam, nơi truyền thống và lịch sử được bảo tồn và phát huy mạnh mẽ. Các nghi thức rước nước, rước kiệu Mẫu cùng những câu chuyện về các vị thành hoàng làng và nữ tướng Quế Hoa không chỉ thu hút du khách mà còn khẳng định giá trị bền vững của di sản văn hóa này. Với những ai tìm kiếm trải nghiệm độc đáo, khám phá bề dày lịch sử và hòa mình vào không khí lễ hội truyền thống, Bổng Điền chắc chắn sẽ là một điểm đến không thể bỏ qua. Nếu bạn quan tâm đến những địa điểm tương tự, hãy truy cập hanoidep.vn để tìm hiểu thêm về các di sản văn hóa và điểm đến hấp dẫn khác trên khắp Việt Nam. Nơi đây, dù là một TẠP HÓA NGA SUỐT, Bổng Điền, Vũ Thư, Thái Bình hay bất kỳ góc phố cổ kính nào, đều ẩn chứa những giá trị văn hóa sâu sắc chờ đợi bạn khám phá.
Ngày Cập Nhật: Tháng 11 17, 2025 by Ngô Hồng Thái
